Enkele tips voor het lezen van een thermografisch rapport voor bouwkundige doeleinden

Massa, isolatie, belasting en klimaat zijn enkele sleutelwoorden binnen thermografie toegepast in de gebouwde omgeving. Deze vier ingrediënten bepalen of een gebouw warmte uitstraalt. Deze 4 elementen bepalen dus ook of er thermisch iets te zien is.Infrarood-inspecties worden al enige tijd veelvuldig toegepast bij gebouwen. Het lezen van een thermografisch rapport vereist enige kennis; er zijn heel wat valkuilen.

De massa van een constructiedeel is zeer belangrijk

Een gedachte ter overweging: de temperatuur van een theelepeltje kunt u binnen enkele seconden een tiental graden laten stijgen. Echter, om een kopje thee een tiental graden te laten stijgen heeft u een behoorlijke hoeveelheid energie nodig.

thermografie

Traditioneel wordt er in Nederland met steen gebouwd, tevens kenmerkt onze bouwwijze zich door de toepassing van een spouw. Kozijnen, vermits niet thermisch onderbroken en dorpels zijn de enigste plaatsen waar binnenblad in contact staat met het buitenblad. Als u bij deze constructie een temperatuursverhoging waarneemt dan is er thermisch veel gebeurt! Het binnenblad heeft het buitenblad aangestraald. Gelijktijdig is er door convectie in de spouw een hoeveelheid energie door de (spouw)lucht verplaatst. De temperatuursverhoging die u op het buitenblad waarneemt moet dus significant zijn, immers er was een grote hoeveelheid energie (en tijd) nodig om dit te realiseren. U begrijpt dus nu wel dat de temperatuur data van de achterliggende ruimte essentieel is. Niet alleen op het moment van de meting, maar gedurende enkele uren voorafgaande aan de opname.
Een ander belangrijk fenomeen is dat bij iedere Nederlander een "homo economicus" is. Uit economische motieven wordt niet iedere ruimte verwarmd. Om een goed thermisch contrast te krijgen, moeten ruimtes voor de inspectie verwarmd worden. Wederom is het loggen van temperatuur van de achterliggende ruimtes belangrijk. Immers als we niet weten hoelang er verwarmd is, kunnen we ook geen aannames maken in hoeverre de constructie is opgewarmd en kan er dus ook geen uitspraak worden gedaan over de ernst van een eventueel probleem.
Industriële gebouwen kennen deze problemen vaak niet i.v.m. met de "simpele opbouw" van de gevel. Helaas hebben deze vaak problemen met de emissiewaarde van de toegepaste materialen; deze problematiek treft u verderop in deze tekst.

De isolerende eigenschappen van toegepaste materialen

Binnen ons klimaat is isoleren pure logica. Met een infraroodcamera kunnen we hotspots en koudebruggen in beeld brengen. Afhankelijk van uw achtergrond (energetische of bouwkundige) kunnen hotspots en koudebruggen uw interesse hebben. Daar de energetische aspecten evident zijn, gaan we hier niet verder op in. Koudebruggen kunnen op termijn veel schade veroorzaken. Immers door een constant condensatieproces kan er schade worden aangericht.
De meesten kennen de schimmels op de muur: een duidelijke manifestatie van een koudebrug. Problematischer wordt het als in een constructiedeel condensatie plaatsvindt. En sluimerend proces, wat tot aanzienlijke schades kan leiden. Deze schades kunnen alleen ontstaan bij een bepaalde vochtigheidsgraad, in combinatie met een bepaalde temperatuurval. Om een goede uitspraak over koudebruggen te doen is het dus belangrijk iets over de vochthuishouding in een woning te weten. Indien de bewoners speciaal voor de thermische inspectie de thermostaat op een andere stand zetten, zal als gevolg van de temperatuursverandering ook de luchtvochtigheid veranderen. Een enkele meting van de luchtvochtigheid is dan ook onvoldoende. Een week lang temperatuur en luchtvochtigheid monitoren geeft een goed beeld van bewonersgedrag.

De belasting van gebouwen en thermografie

Gebouwen hebben een functie. Zodra bij een ijzergieterij in het gebouw hotspots worden ontdekt en diverse alarmbellen gaan rinkelen, dan heeft de techniek zijn doel gemist.

We plaatsen duizend mensen in een kathedraal voor een religieuze bijeenkomst. Aan het einde van deze bijeenkomst zullen we geen merkbare temperatuurverhoging op de gevel zien. In de gevel is op dat moment overigens wel een thermisch proces aan de gang. Echter door de factor tijd zullen we dit thermisch proces op het buitenblad niet waarnemen. De belasting van het gebouw is dus terdege relevant. Wat denk u van twee verdieners met een uitgebreid sociaal leven of verenigingsleven; dit is wellicht in essentie hetzelfde verhaal als de kathedraal. De thermische sporen op het buitenblad zullen minimaal zijn. Wederom is de monitoring van temperatuurdata belangrijk voor de interpretatie van de infraroodopnames.

infra-rood

Het klimaat en thermografie

Ons klimaat is behoorlijk grillig geworden: het is lang geleden dat we winters hadden waar het weerbeeld weken lang hetzelfde was. Temperaturen schommelen behoorlijk, de temperaturen van de gevels van gebouwen dus ook. De neerslag wordt steeds heviger. Met name voor gebouwen van steen is dit problematisch vanuit thermografisch oogpunt. Indien een gevel nat is, is er een enorme hoeveelheid energie nodig om het vocht te laten verdampen, afhankelijk van de delta T tussen binnen en buiten, en afhankelijk van de toegepaste isolatie kan deze energie vanuit het pand worden onttrokken. De gevel oogt dan koeler.
Op winderige dagen kan er door convectie veel energie verloren gaan, met een inspectie dient hier rekening mee te worden gehouden. Convectie moet niet onderschat worden: als convectie een slecht transportmiddel van energie zou zijn, dan zouden er in auto’s ook geen radiators zijn ingebouwd.
De zon kan gebouwen behoorlijk verwarmen. Op een zonnige dag kan er een grote hoeveelheid energie in een gevel worden gepompt. De (zonne)schaduw van omliggende gebouwen en beplanting kan dus een thermische afdruk in de gevel achterlaten. Houd hier rekening mee.

Klik voor meer tips over het interpreteren van thermografierapporten binnen de gebouwde omgeving.